Over Leonie De Clercq

Deze auteur heeft nog geen informatie verstrekt.
So far Leonie De Clercq has created 84 blog entries.
28 jan 2026 jan 2026

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 2 Programmeren voor kinderen

2026-03-23T13:25:12+01:00

Lesmateriaal: op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 2 Programmeren voor kinderen🐵

We ontvangen elk schooljaar heel wat kinderen uit de derde kleuterklas, het eerste en tweede leerjaar, en dompelen ze onder in ons thema: de ruimte en ruimtereizen. Allemaal zijn ze betoverd door het wonder van het heelal en de ruimtevaart. Dat zette ons aan het denken: hoe kunnen we ervoor zorgen dat de magie ook in de klas blijft? Het resultaat van die denkoefening ligt hier voor u: een handleiding boordevol praktische activiteiten rond astronomie en ruimtevaart: proefjes, beweegopdrachten, opdrachten beeld en muziek,… Dit project is een ‘work-in-progress’. Er zal blijven aan gesleuteld en verfijnd worden.

Er zijn een 50-tal lessen, de gebruiker kan zelf uitkiezen welke in de klas uitgevoerd worden.

In dit blok wordt deel 2: Programmeren voor kinderen verder uitgelicht:

✔️ Niveau: 1ste graad lager onderwijs én kleuterklas

✔️ Vakken/eindtermen: Lichamelijke opvoeding, muzische vorming, wetenschappen en techniek, ICT, Sociale vaardigheden

✔️ Partners: UGent Volkssterrenwacht Armand Pien, ESERO Belgium

✔️ Editie: eerste editie 2019, tweede editie 2021, derde editie 2024

Uitleenkoffer met klasmateriaal 🧰

Bij de UGENT Volkssterrenwacht Armand Pien (Lovelingstraat Gent) staat een koffer vol met materiaal die je kan gebruiken om de lessen met Fritz in je klas te brengen. Je kan de koffer 2 weken gratis lenen als je hem zelf ophaalt en terugbrengt.

Je kan ook aankloppen bij een van onze partners.
Reservaties, afspraken, gebruiksvoorwaarden via knoppen hieronder.

Gent

Kortrijk

Antwerpen, Hove

Inhoud van de bundel 📖

PROGRAMMEREN MET KINDEREN
❶ Maak kennis met Fritz
❷ De grijparm van Mars InSight
❸ Hoe rijdt een Marsautootje rond op Mars?
❹ Bordspel: Perseverance zoekt zijn krater
❺ Scratch

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Deel 2: Programmeren met Kinderen

Hoe weet een autootje op Mars waar hij moet rijden en wat hij moet doen? Hier maken kinderen op een speelse manier kennis met principes van programmeren en hoe je met computers of machines communiceert.

Leerplandoelen en Eindtermen

Dit document bevat het volledige overzicht met leerplandoelen en eindtermen per les.

Downloads – Afbeeldingen en video’s 📸

DEEL 2 Programmeren met kinderen
1. Ham (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 2 Programmeren met kinderen
2. Laika (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 2 Programmeren met kinderen
3. Introvideo Fritz deel 2
Bron: ESERO BE

DEEL 2 Programmeren met kinderen
4. Mars Insight
Bron: NASA

DEEL 2 Programmeren met kinderen
5. Mars Curiocity Rover
Bron: NASA

DEEL 2 Programmeren met kinderen
6. Foto’s Mars Curiosity Rover
Bron: NASA, ElderFox Documentaries

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7a. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, danfodor

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7b. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, Norm_Bosworth

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7c. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, ChiemSeherin

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7d. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, FrankWinkler

DEEL 2 Programmeren met kinderen
8. Bordspel (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 2 Programmeren met kinderen
9. Werkblaadjes Bordspel (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 2 Programmeren met kinderen
10. Oefeningen ScratchJr (pdf)
Bron: ESERO BE, ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11a. Block descriptions ScratchJr (pdf)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11b. Blocks ScratchJr (pdf)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11a. Block descriptions ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11b. Blocks ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11c. Interface Guide ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11d. Paint Editor Guide ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 2 Programmeren voor kinderen2026-03-23T13:25:12+01:00
28 jan 2026 jan 2026

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 1 Planetenpad

2026-03-23T13:24:19+01:00

Lesmateriaal: Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 1 Planetenpad 🐵

We ontvangen elk schooljaar heel wat kinderen uit de derde kleuterklas, het eerste en tweede leerjaar, en dompelen ze onder in ons thema: de ruimte en ruimtereizen. Allemaal zijn ze betoverd door het wonder van het heelal en de ruimtevaart. Dat zette ons aan het denken: hoe kunnen we ervoor zorgen dat de magie ook in de klas blijft? Het resultaat van die denkoefening ligt hier voor u: een handleiding boordevol praktische activiteiten rond astronomie en ruimtevaart: proefjes, beweegopdrachten, opdrachten beeld en muziek,… Dit project is een ‘work-in-progress’. Er zal blijven aan gesleuteld en verfijnd worden.

Er zijn een 50-tal lessen, de gebruiker kan zelf uitkiezen welke in de klas uitgevoerd worden.

In dit blok wordt deel 1: Een planetenpad in je klas verder uitgelicht:

✔️ Niveau: 1ste graad lager onderwijs én kleuterklas

✔️ Vakken/eindtermen: Lichamelijke opvoeding, muzische vorming, wetenschappen en techniek, ICT, Sociale vaardigheden

✔️ Partners: UGent Volkssterrenwacht Armand Pien, ESERO Belgium

✔️ Editie: eerste editie 2019, tweede editie 2021, derde editie 2024

Uitleenkoffer met klasmateriaal 🧰

Bij de UGENT Volkssterrenwacht Armand Pien (Lovelingstraat Gent) staat een koffer vol met materiaal die je kan gebruiken om de lessen met Fritz in je klas te brengen. Je kan de koffer 2 weken gratis lenen als je hem zelf ophaalt en terugbrengt.

Je kan ook aankloppen bij een van onze partners.
Reservaties, afspraken, gebruiksvoorwaarden via knoppen hieronder.

Gent

Kortrijk

Antwerpen, Hove

Inhoud van de bundel 📖

OP REIS NAAR DE RUIMTE MET FRITZ

❶ Over deze lessenreeks
❷ Over FRITZ, het ruimte-aapje

DEEL 1 : EEN PLANETENPAD IN DE KLAS

❶ Inleiding

  • PL011 Maak kennis met Fritz
  • PL012 Het planetenpad
  • PL013 Het commandospel
  • PL014 De Didactische wand

❷ De Zon

  • PL021 Waarom een eclipsbril?
  • PL022 Fotosynthese
  • PL023 Bloemetje op zonne-energie
  • PL024 Wit licht bestaat uit verschillende kleuren
  • PL025 De regenboog
  • PL026 Hoe werkt een zonnewijzer?
  • PL027 De Zon is geen vuurbal
  • PL028 Knutselopdracht Zon

❸ Mercurius

  • PL031 Bewegen om de Zon
  • PL032 Knutselopdracht

❹ Venus

  • PL041 Atmosfeer op Venus
  • PL042 Klokjeslied
  • PL043 Zelf wolken maken
  • PL044 Knutselopdracht

❺ Aarde

  • PL051 Rotatie van de Aarde, Zon Maan
  • PL052 Waarom ziet water er vanuit de ruimte blauw uit?
  • PL053 Knutselopdracht

❻ MAAN

  • PL061 Geen atmosfeer op de Maan
  • PL062 Zwaartekracht op de Maan is minder sterk dan op Aarde
  • PL063 De Maan is klein in vergelijking met de Aarde
  • PL064 Maankraters
  • PL065 Maanfasen

❼ Mars

  • PL071 Mars en Aarde houden een wedstrijd
  • PL072 Marslandschap bekijken
  • PL073 Roest op Mars
  • PL074 Knutselopdracht

❽ Jupiter

  • PL081 Wolken op Jupiter
  • PL082 Jupiter draait het snelst om zijn as
  • PL083 Herken jij figuren in de wolken?
  • PL084 Knutselopdracht

❾ Saturnus

  • PL091 De ringen van Saturnus
  • PL092 Saturnus drijft op water
  • PL093 Knutselopdracht

❿ Uranus

  • PL101 Horizontaal – verticaal en liggen – staand
  • PL102 Knutselopdracht

⓫ Neptunus

  • PL111 De lange weg naar Neptunus
  • PL112 Op zoek naar Neptunus
  • PL113 Knutselopdracht

⓬ De grote herhaling van het Planetenpad

  • PL013 Commandospel
  • PL014 Didactische wand
  • PL015 Bewegingsquiz

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Deel 1: Het Planetenpad

Een veertigtal lessen om de Zon, de Aarde, de Maan en de andere planeten van het Zonnestelsel te ontdekken op een speelse manier. Lerarengids met activerende werkvormen en onderzoekend leren.

Leerplandoelen en Eindtermen

Dit document bevat het volledige overzicht met leerplandoelen en eindtermen per les.

Downloads – Afbeeldingen en video’s 📸

DEEL 1 Planetenpad
0. Fritz zonder achtergrond (afb.)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
1. Ham (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
2. Laika (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
Hoe zet je het Planetenpad op?
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
3. Fritz intro (video)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
4a. Didactisch wand a (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
4b. Didactische wand b (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
5. Stappenplan tuinkers (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
6. Zonnepanelen (afb.)
Bron: Pixabay

DEEL 1 Planetenpad
7b. Zon vanuit de ruimte (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
9. Kleurplaat Zon (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
10. Kleurplaat Zonnebril (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
11. Mercurius (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
12. Banen in Solar System Scope (video)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
13. Kleurplaat Mercurius (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
14. Kleurplaat schoenen Mercurius (afb.)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
15. Venus (afb.)
Bron: NASA

Venus

DEEL 1 Planetenpad
16. Aarde (afb.)
Bron: Wikipedia

Aarde

DEEL 1 Planetenpad
17a. Klokjeslied gezongen (mp3)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
17b. Klokjeslied instrumentaal (mp3)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
18. Wolk in een bokaal (video)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
19. Kleurplaat Venus (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
20. Aardse dag/jaar (video)
Bron: ESA Education

DEEL 1 Planetenpad
21. Kleurplaat Aarde (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
22. Astronauten doen gek op de Maan (video)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
23. Pluim en hamer vallen op de Maan (video)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
24. Krater in een bord (video)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
25a. Shoemaker krater (afb.)
Bron: ESA

DEEL 1 Planetenpad
25b. Krater Arizona (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
25c. Kaali krater (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
25d. Bosumtwi krater (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
25e. Krater Manicouagan (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
26a. Maankraters voorkant (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
26b. Maankraters achterkant (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
26c. Kraters op de Maan (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
27. Kraters Mercurius (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 1 Planetenpad
28. Wedstrijd Aarde-Mars (video)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
29a. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, danfodor

DEEL 1 Planetenpad
29b. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, Jplenio

DEEL 1 Planetenpad
29c. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, SplitShire

DEEL 1 Planetenpad
29d. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, Norm_Bosworth

DEEL 1 Planetenpad
29e. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, ChiemSeherin

DEEL 1 Planetenpad
29f. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, FrankWinkler

DEEL 1 Planetenpad
30a. Landschap Mars (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
30b. Landschap Mars (afb.)
Bron: NASA

Algemeen
het leven in het ISS (5 min)
Bron: ESERO BE, astronaut Chris Hatchfield

DEEL 1 Planetenpad
30c. Landschap Mars (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
30d. Landschap Mars (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
30e. Landschap Mars (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
31. Mars (afb.)
Bron: WIKIPEDIA

DEEL 1 Planetenpad
32. Kleurplaat Mars (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
33. Jupiter (afb.)
Bron: ESA

DEEL 1 Planetenpad
34a. Wolken Jupiter (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
34b. Wolken Jupiter (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
34c. Wolken Jupiter (afb.)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
35. Flyby Juno Jupiter
(1 min 40 sec – geluid)
Bron: NASA

DEEL 1 Planetenpad
36. Jupiter schrijfmotoriek (pdf)
Bron: XXX

DEEL 1 Planetenpad
37. Versje Jupiter (afb.)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
38. Kleurplaat Jupiter (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
39. Saturnus (afb.)
Bron: ESA

DEEL 1 Planetenpad
40. Werkblaadje zinken en drijven (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
41. Kleurplaat Saturnus (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
42. Kleurplaat ijsbollen (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
43. Uranus (afb.)
Bron: ESA

DEEL 1 Planetenpad
44. Kleurplaat Uranus (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
45. Neptunus (afb.)
Bron: ESA

DEEL 1 Planetenpad
46. Afbeelding puzzel Neptunus (afb.)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
47. Kleurplaat Neptunus (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 1 Planetenpad
48a. Zoekplaat Neptunus 1 (afb.)
Bron: ESERO BE, Stellarium

DEEL 1 Planetenpad
48b. Zoekplaat Neptunus 2 (afb.)
Bron: ESERO BE, Stellarium

DEEL 1 Planetenpad
48c. Zoekplaat Neptunus 3 (afb.)
Bron: ESERO BE, Stellarium

DEEL 1 Planetenpad
49. Bewegingsquiz, bewegingskaarten (pdf)
Bron: ESERO BE

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 1 Planetenpad2026-03-23T13:24:19+01:00
10 dec 2025 dec 2025

Energie uit zonlicht

2025-12-10T11:32:34+01:00

Lesmateriaal: Energie uit zonlicht

Ruimteonderzoek met zonne-energie.

In deze reeks activiteiten leren leerlingen over twee concepten die van invloed zijn op het ontwerp van zonnepanelen voor ruimtemissies: de omgekeerde kwadratenwet en de invalshoek. De leerlingen voeren twee eenvoudige onderzoeken uit met een fotovoltaïsche cel (zonnecel) en een lichtbron. Eerst meten ze hoe het door de zonnecellen geproduceerde vermogen varieert met de afstand tot de lichtbron en proberen ze experimenteel de omgekeerde kwadratenwet voor lichtintensiteit te achterhalen. Vervolgens voeren de leerlingen een tweede experiment uit om de afhankelijkheid van het vermogen van de zonnecel van de invalshoek te onderzoeken. Ten slotte zullen ze deze concepten toepassen op echte ESA-ruimtemissies.

✔️ Niveau: Secundair onderwijs

✔️ Vakken: Fysica

✔️ Partners: ESERO Belgium, ESA Education

Inhoud van de bundel 📖

Info over het lespakket
Eindtermen
Samenvatting activiteiten

Inleiding

Activiteit 1: De omgekeerde kwadratenwet
Activiteit 2: De invalshoek
Activiteit 3: De ruimte verkennen met

Werkblad leerlingen

Links

Bijlage 1: Omgekeerde kwadratenwet

Bijlage 2: De invalshoek

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Energie uit zonlicht2025-12-10T11:32:34+01:00
18 sep 2025 sep 2025

Verdedig je tegen aliens!

2025-11-26T14:57:24+01:00

Lesmateriaal: Verdedig je tegen aliens!

Leer de basisbeginselen van martial arts (karate) om je te verdedigen tegen eenvoudige aanvallen en zelf in geval van nood een aanval uit te voeren.

Wat zou jij doen als je plotseling oog in oog stond met een vijandig buitenaards wezen en niemand had om je te helpen? Je moet jezelf beschermen! In deze les leer je technieken om jezelf te verdedigen tegen een aanvaller of, indien nodig, terug te vechten. Bekijk de onderstaande instructievideo waarin deze vaardigheden worden gedemonstreerd en oefen ze zelf!

✔️ Niveau: basisonderwijs

✔️ Vakken/eindtermen: Lichamelijke opvoeding

✔️ Partners: ESERO Netherlands, ESA Education

Voorbereiding activiteit 📖

Loszittende kleding

Stootkussen,

Touwen/linten/krijt

Stopwatch

Ballonnen

A4tjes

Filmpje

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Verdedig je tegen aliens!2025-11-26T14:57:24+01:00
17 sep 2025 sep 2025

Lespakket Klimaat op school – op onderzoek in de bodem

2025-11-26T14:58:01+01:00

Lesmateriaal: Lespakket Klimaat op school – op onderzoek in de bodem

CurieuzeNeuzen kreeg eerder al heel wat aandacht: zijn buisjes voor stikstofdioxidemeting werden in 2018 over heel Vlaanderen opgehangen en de resultaten van luchtkwaliteit gretig gedeeld. In 2021 kwam Universiteit Antwerpen met een nieuw CurieuzeNeuzen project. Ditmaal werd er gekeken naar klimaatomstandigheden in en nabij de bodem: klimaatverandering maakt de zomers in Vlaanderen in het algemeen warmer en droger. Ook komt er steeds vaker extreem weer, zoals hevige regenval, voor. Onze kennis van droogtestress en wateropvangcapaciteit in beheerde bodems (tuinen, parken, weides, akkers) is echter beperkt. Voor het project ‘CurieuzeNeuzen in de Tuin’, een initiatief van Universiteit Antwerpen, De Standaard en tal van andere partners, rustten ruim vijfduizend Vlaamse gezinnen, bedrijven en scholen in 2021 (en sommigen ook in 2022) hun tuin uit met een bodemsensor. Deze sensoren geven een grootschalig beeld van de droogtestress en wateropnamecapaciteit in Vlaanderen en leveren belangrijke inzichten op rond weer

Dit lespakket bespreekt niet alleen de impact van toenemende weersextremen op het Vlaamse bodemklimaat, maar verhoogt ook het bewustzijn over de droogtegevoeligheid van onze bodem, waterschaarste en het ‘urban heat effect’ (steden warmen sneller op dan groene landschappen). Leerlingen leren met dit lespakket over het ecosysteem van de bodem en hoe dit beïnvloed wordt door het veranderende klimaat (o.a. droogte, extreem weer, en temperatuurverandering). Het lespakket behandelt zowel klimaatadaptatie als klimaatmitigatie. Dit lespakket kan gegeven worden in de vorm van aparte lesuren, meerdere lesuren achter elkaar of als een projectdag. Het lespakket is vakoverschrijdend. Voor een vlot verloop van klimaatonderwijs sta je er als leerkracht beter niet alleen voor.

✔️ Niveau: Secundair onderwijs

✔️ Vakken: LO, leren leren, wiskunde, aardrijkskunde, natuurwetenschappen, Nederlands,

✔️ Partners: KlimaatLINK, U-Antwerpen, CurieuzeNeuzen

Inhoud van de bundel 📖

Praktisch – overzicht

DEEL 1

  • Presentaties – DEEL 1
  • Werkbladen – DEEL 1
  • Bijlages – DEEL 1
  • Documenten Uitbreiding – DEEL 1

DEEL 2

  • Werkbladen – DEEL 2
  • Bijlages – DEEL 2

DEEL 3

  • Presentaties – DEEL 3
  • Bijlages – DEEL 3
  • Werkbladen – DEEL 3

DEEL 4

  • Bijlages – DEEL 4
  • Werkbladen – DEEL 4

DEEL 5

  • Presentaties – DEEL 5
  • Werkbladen – DEEL 5
  • Bijlages – DEEL 5
  • Documenten Uitbreiding – DEEL 5

DEEL 6

  • Bijlages – DEEL 6
  • Presentaties – DEEL 6
  • Werkbladen – DEEL 6

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

nog niet beschikbaar

Lespakket Klimaat op school – op onderzoek in de bodem2025-11-26T14:58:01+01:00
17 sep 2025 sep 2025

Oplossingen voor de klimaatproblematiek

2025-11-26T14:58:08+01:00

Lesmateriaal: Oplossingen voor de klimaatproblematiek

Er wordt veel gezegd en geschreven over klimaatverandering. Iedereen lijkt een mening te hebben over ‘of’ en ‘hoe’ we klimaatverandering aanpakken. De meningen verschillen vaak tussen politieke partijen, culturele gemeenschappen en leeftijdsgroepen. Bovendien wordt er veel nonsens over geschreven en gezegd. Het is nochtans belangrijk dat we allemaal weten hoe het klimaat ervoor staat, en wat we kunnen doen om klimaatverandering tegen te houden. Het is belangrijk dat leerlingen bij het behalen van hun diploma secundair onderwijs weten welke uitdagingen ze tijdens hun privé- en werkleven moeten aangaan om een van de grootste problemen in de geschiedenis van de mensheid op te lossen.

Dit lespakket behandelt de oplossingen voor de klimaatproblematiek. Het bespreekt de uitdagingen, moeilijkheden en extra voordelen die de oplossingen met zich meebrengen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen ‘klimaatoplossingen door afname van de broeikasgasuitstoot’ en ‘klimaatoplossingen door het herstellen, ondersteunen en aanvullen van (natuurlijke) koolstofopslag’. Bovendien wordt dieper ingegaan op de hele systeemverandering die moet gebeuren om dit waar te maken, en hoe dit positief is voor de toekomst van onze maatschappij. Dit lespakket is een dynamisch lespakket dat updates krijgt wanneer nieuwe inzichten, technologieën … dit vereisen. Het kan vakoverschrijdend uitgerold worden; vooral tijdens taalvakken, godsdienst of zedenleer, en natuurwetenschapsvakken zoals biologie, chemie, fysica of aardrijkskunde.

✔️ Niveau: Secundair onderwijs

✔️ Vakken: Burgerschap, duurzaamheid, leercompetenties, Digitale competenties, Wiskunde – natuurwetenschappen – technologie – STEM, aardwetenschappen

✔️ Partners: KlimaatLINK, U-Antwerpen

Inhoud van de bundel 📖

Praktisch – overzicht

Deel 1

  • Bijlages
  • Presentaties
  • Werkbladen

Deel 2

Deel 3

  • Presentaties
  • Werkbladen
  • Bijlages

Deel 4

  • Bijlages
  • Presentaties
  • Werkbladen

Deel 5

  • Bijlages
  • Werkbladen

Invulbladen en presentaties bij uitbreiding

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

nog niet beschikbaar

Oplossingen voor de klimaatproblematiek2025-11-26T14:58:08+01:00
17 sep 2025 sep 2025

Het klimaatprobleem

2025-11-26T14:58:15+01:00

Lesmateriaal: Het klimaatprobleem

In het nieuws gaat het steeds vaker over temperatuurrecords, smeltende ijskappen en gletsjers, droogte, overstromingen … Weten leerlingen welke rol klimaatverandering hierin speelt? Hoe ziet de toekomst van onze planeet er volgens wetenschappelijke modellen uit? Veel gevolgen van klimaatverandering lijken soms een ver-van-mijn-bedshow, maar is dat wel zo?

In dit lespakket leren leerlingen over de oorzaken van de klimaatverandering en de gevolgen ervan voor de planeet. Leerlingen voeren zelf experimenten uit waarin ze ontdekken wat de oorzaken van klimaatverandering zijn. Ze maken een onderscheid tussen natuurlijke en menselijke oorzaken van klimaatverandering en bekijken de gevolgen ervan, zowel globaal als regionaal.

✔️ Niveau: Secundair onderwijs

✔️ Vakken: Burgerschap, duurzaamheid, historisch bewustzijn, ruimtelijk bewustzijn, wiskunde – natuurwetenschappen – technologie – STEM

✔️ Partners: KlimaatLINK, U-Antwerpen

Inhoud van de bundel 📖

Praktisch

Deel 1

  • Presentaties
  • Bijlagen

Deel 2

  • Presentaties
  • Werkbladen voor leerling
  • Bijlagen

Deel 3

  • Experimenten

Deel 4

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

nog niet beschikbaar

Het klimaatprobleem2025-11-26T14:58:15+01:00
17 sep 2025 sep 2025

9 reasons for space travel

2025-11-26T14:58:37+01:00

Teaching materials: 9 reasons for space travel

No matter if we ask “why”, people will go to the Moon, Mars and other space destinations anyway in the long term. But if you bring this topic into the classroom, you will probably get the question “why”. You can start long discussions or just try to use the quick answers below.

✔️ Niveau: Primary education, Secondary education

✔️ School subject: Science and Technology; Citizenship

✔️ Partners: ESERO Belgium

Contents 📖

9 reasons for space travel

Downloads – Teaching materials 👩‍🏫

9 reasons for space travel2025-11-26T14:58:37+01:00
17 sep 2025 sep 2025

9 redenen voor ruimtevaart

2025-11-26T14:58:48+01:00

Lesmateriaal: 9 redenen voor ruimtevaart

Bemande ruimtevaart bestaat sinds 1961, maar we moeten nog steeds leren overleven in de ruimte voor langere tijd en verder van de Aarde. Een maanbasis zal toelaten om dit te leren, stap voor stap, terwijl we toch dicht genoeg bij de Aarde blijven voor allerlei noodgevallen en bevoorrading. Dit is nodig om uiteindelijk verder te reizen – zoals naar Mars, de bestemming van de huidige jonge generatie – waar directe hulp van de Aarde niet meer mogelijk zal zijn.

✔️ Niveau: Basis onderwijs, Secundair onderwijs

✔️ Vakken: Wetenschap en Techniek; Burgerschap

✔️ Partners: ESERO Belgium

Inhoud 📖

9 redenen voor ruimtevaart

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

9 redenen voor ruimtevaart2025-11-26T14:58:48+01:00
16 sep 2025 sep 2025

Energie van een astronaut

2025-11-26T14:58:58+01:00

Lesmateriaal: Energie van een astronaut

Onderzoek gezonde voedingskeuzes en caloriebehoeften voor leven op aarde versus leven in de ruimte.

Het leven en werk in een omgeving van verminderde zwaartekracht verandert de voedingsbehoeften van astronauten. Door de specifieke voedingsbehoeften van astronauten op het ISS te bestuderen kunnen voedingswetenschappers erachter komen wat er nodig is voor goede voeding tijdens langdurige ruimteverkenningen. Vanwege botverlies dat wordt veroorzaakt door de microzwaartekracht tijdens ruimtevluchten moet bijvoorbeeld tijdens lange missies extra vitamine D worden ingenomen. Voedingswetenschappers en voedingsdeskundigen moeten menu’s plannen die de lichamen van astronauten tijdens lange missies gevoed en gezond houden voor het werk in de ruimte. Astronauten helpen zelf bij het plannen van hun menu’s door op aarde in panels voedsel te proeven voordat ze op missie naar het ISS gaan. Dit helpt de voedingswetenschappers en voedingsdeskundigen doordat ze kunnen letten op de voorkeuren van astronauten als ze hun evenwichtige menu plannen.

✔️ Niveau: basisonderwijs

✔️ Vakken/eindtermen: Wetenschap en techniek

✔️ Partners: ESERO Belgium, ESA Education

Snelle feiten 📖

Onderwerp: Relatie tussen organismen en tussen organismen en omgevingsfactoren in een biotoop, Energiebronnen en voedingsstoffen; Systematische en methodische benadering van wetenschappelijke en technologische problemen, Onderzoekende houding
Lestijd: 45 min x 3
Benodigde materialen: labels met voedingsinformatie voor wit-, mais- en volkorenbrood; computer met internet; schildersplakband;  gekleurde stroken papier;  voedsel of voedselverpakkingen uit de zes voedselgroepen; LCD-projector of overheadprojector;  een leeg vel papier

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Energie van een astronaut2025-11-26T14:58:58+01:00
Go to Top