28 jan 2026 jan 2026

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 4

2026-01-30T15:37:56+01:00

Lesmateriaal: op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 4🐵

We ontvangen elk schooljaar heel wat kinderen uit de derde kleuterklas, het eerste en tweede leerjaar, en dompelen ze onder in ons thema: de ruimte en ruimtereizen. Allemaal zijn ze betoverd door het wonder van het heelal en de ruimtevaart. Dat zette ons aan het denken: hoe kunnen we ervoor zorgen dat de magie ook in de klas blijft? Het resultaat van die denkoefening ligt hier voor u: een handleiding boordevol praktische activiteiten rond astronomie en ruimtevaart: proefjes, beweegopdrachten, opdrachten beeld en muziek,… Dit project is een ‘work-in-progress’. Er zal blijven aan gesleuteld en verfijnd worden.

Er zijn een 50-tal lessen, de gebruiker kan zelf uitkiezen welke in de klas uitgevoerd worden.

In dit blok wordt deel 4: Een ruimtepak verder uitgelicht:

✔️ Niveau: 1ste graad lager onderwijs én kleuterklas

✔️ Vakken/eindtermen: Lichamelijke opvoeding, muzische vorming, wetenschappen en techniek, ICT, Sociale vaardigheden

✔️ Partners: UGent Volkssterrenwacht Armand Pien, ESERO Belgium

✔️ Editie: eerste editie 2019, tweede editie 2021, derde editie 2024

Uitleenkoffer met klasmateriaal 🧰

Bij de UGENT Volkssterrenwacht Armand Pien (Lovelingstraat Gent) staat een koffer vol met materiaal die je kan gebruiken om de lessen met Fritz in je klas te brengen. Je kan de koffer 2 weken gratis lenen als je hem zelf ophaalt en terugbrengt.

Je kan ook aankloppen bij een van onze partners.
Reservaties, afspraken, gebruiksvoorwaarden via knoppen hieronder.

Inhoud van de bundel 📖

❶ RU01 Maak kennis met Fritz.

❷ RU02 Het ISS

❸ RU03 Ik ga op reis naar de ruimte en neem mee …

❹ RU04 Zelf de koffer maken

❺ RU05 Astronautentraining

❻ RU06 Ruimtepak van Fritz

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Deel 4: Ruimtepak

Wanneer je door de ruimte reist, draag je niet gewoon je alledaagse kleren. Neen hoor, je draagt een ruimtepak. Het beschermt je tegen alle gevaren die de ruimte op je af stuurt. Het houdt de helse temperaturen en steentjes met de snelheid van een kogel tegen. Bovendien geeft het pak ons ook nog eens zuurstof.

Leer in dit onderdeel hoe het leven aan boord van het ISS is. Hoe ga je naar het toilet? Wat eet je in de ruimte?

Tenslotte maken de leerlingen hun eigen reiskoffer naar de ruimte.

Leerplandoelen en Eindtermen

Dit document bevat het volledige overzicht met leerplandoelen en eindtermen per les.

Downloads – Afbeeldingen en video’s 📸

DEEL 4 Astronautenpak
1. Ham (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 4 Astronautenpak
2. Laika (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 4 Astronautenpak
3. Introvideo Fritz deel 4
Bron: ESERO BE

(Nog niet beschikbaar)

DEEL 4 Astronautenpak
4. ESA ISS Panoramic Tour
Bron: ESA

DEEL 4 Astronautenpak
5. Space Oddity Chris Hadfield
Bron: Rare Earth

DEEL 4 Astronautenpak
6. Space Olympics
Bron: ESA

DEEL 4 Astronautenpak
7. Vervoer naar de ruimte (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 4 Astronautenpak
8a. Aguility Course (pdf)
Bron: ESERO

DEEL 4 Astronautenpak
8b. Aquility Course leerlingenblaadje (pdf)
Bron: ESERO

DEEL 4 Astronautenpak
9a. Building Astronaut Core (pdf)
Bron: ESERO

DEEL 4 Astronautenpak
9b. Building Astronaut Core leerlingenblaadje (pdf)
Bron: ESERO

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 42026-01-30T15:37:56+01:00
28 jan 2026 jan 2026

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 2

2026-01-30T15:38:56+01:00

Lesmateriaal: op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 2🐵

We ontvangen elk schooljaar heel wat kinderen uit de derde kleuterklas, het eerste en tweede leerjaar, en dompelen ze onder in ons thema: de ruimte en ruimtereizen. Allemaal zijn ze betoverd door het wonder van het heelal en de ruimtevaart. Dat zette ons aan het denken: hoe kunnen we ervoor zorgen dat de magie ook in de klas blijft? Het resultaat van die denkoefening ligt hier voor u: een handleiding boordevol praktische activiteiten rond astronomie en ruimtevaart: proefjes, beweegopdrachten, opdrachten beeld en muziek,… Dit project is een ‘work-in-progress’. Er zal blijven aan gesleuteld en verfijnd worden.

Er zijn een 50-tal lessen, de gebruiker kan zelf uitkiezen welke in de klas uitgevoerd worden.

In dit blok wordt deel 2: Programmeren voor kinderen verder uitgelicht:

✔️ Niveau: 1ste graad lager onderwijs én kleuterklas

✔️ Vakken/eindtermen: Lichamelijke opvoeding, muzische vorming, wetenschappen en techniek, ICT, Sociale vaardigheden

✔️ Partners: UGent Volkssterrenwacht Armand Pien, ESERO Belgium

✔️ Editie: eerste editie 2019, tweede editie 2021, derde editie 2024

Uitleenkoffer met klasmateriaal 🧰

Bij de UGENT Volkssterrenwacht Armand Pien (Lovelingstraat Gent) staat een koffer vol met materiaal die je kan gebruiken om de lessen met Fritz in je klas te brengen. Je kan de koffer 2 weken gratis lenen als je hem zelf ophaalt en terugbrengt.

Je kan ook aankloppen bij een van onze partners.
Reservaties, afspraken, gebruiksvoorwaarden via knoppen hieronder.

Inhoud van de bundel 📖

PROGRAMMEREN MET KINDEREN
❶ Maak kennis met Fritz
❷ De grijparm van Mars InSight
❸ Hoe rijdt een Marsautootje rond op Mars?
❹ Bordspel: Perseverance zoekt zijn krater
❺ Scratch

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Deel 2: Programmeren met Kinderen

Hoe weet een autootje op Mars waar hij moet rijden en wat hij moet doen? Hier maken kinderen op een speelse manier kennis met principes van programmeren en hoe je met computers of machines communiceert.

Leerplandoelen en Eindtermen

Dit document bevat het volledige overzicht met leerplandoelen en eindtermen per les.

Downloads – Afbeeldingen en video’s 📸

DEEL 2 Programmeren met kinderen
1. Ham (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 2 Programmeren met kinderen
2. Laika (afb.)
Bron: Wikipedia

DEEL 2 Programmeren met kinderen
3. Introvideo Fritz deel 2
Bron: ESERO BE

DEEL 2 Programmeren met kinderen
4. Mars Insight
Bron: NASA

DEEL 2 Programmeren met kinderen
5. Mars Curiocity Rover
Bron: NASA

DEEL 2 Programmeren met kinderen
6. Foto’s Mars Curiosity Rover
Bron: NASA, ElderFox Documentaries

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7a. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, danfodor

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7b. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, Norm_Bosworth

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7c. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, ChiemSeherin

DEEL 2 Programmeren met kinderen
7d. Landschap Aarde (afb.)
Bron: PIXABAY, FrankWinkler

DEEL 2 Programmeren met kinderen
8. Bordspel (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 2 Programmeren met kinderen
9. Werkblaadjes Bordspel (pdf)
Bron: ESERO BE

DEEL 2 Programmeren met kinderen
10. Oefeningen ScratchJr (pdf)
Bron: ESERO BE, ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11a. Block descriptions ScratchJr (pdf)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11b. Blocks ScratchJr (pdf)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11a. Block descriptions ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11b. Blocks ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11c. Interface Guide ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

DEEL 2 Programmeren met kinderen
11d. Paint Editor Guide ScratchJr (pdf.)
Bron: ScratchJr

Op reis naar de ruimte met Fritz – Deel 22026-01-30T15:38:56+01:00
17 nov 2025 nov 2025

Getting started with CanSat

2025-11-26T14:36:00+01:00

Lesmateriaal: Getting started with CanSat

A guide to the Primary Mission

This module outlines the main features of the Primary Mission for CanSat. In the Primary Mission, teams must measure the temperature and pressure and send the information to their ground station. Students will learn about the differences between the sensors they can use and about the challenges associated with
completing the Primary Mission. This module is designed in line with a range of resources to support the entire CanSat mission.

✔️ Niveau: secundair onderwijs

✔️ Vakken/eindtermen: STEM, informaticawetenschappen, sociaal-relationele competenties

✔️ Partners: ESERO Belgium, ESA Education

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

Nog niet beschikbaar

Getting started with CanSat2025-11-26T14:36:00+01:00
17 nov 2025 nov 2025

CanSat radiocommunicatie

2025-11-26T14:36:29+01:00

Lesmateriaal: CanSat radiocommunicatie

Ground control to Major CanSat

To understand how everyday devices like mobile phones, routers and satellites work, we need to understand what radio waves are and how we can transmit information with them. Radio communication is one of the key elements in our CanSat. All the data needed for our scientific experiment will be sent from the CanSat to our ground station via radio waves once the CanSat is launched.

✔️ Niveau: secundair onderwijs

✔️ Vakken/eindtermen: STEM, informaticawetenschappen, sociaal-relationele competenties

✔️ Partners: ESERO Belgium, ESA Education

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

Nog niet beschikbaar

CanSat radiocommunicatie2025-11-26T14:36:29+01:00
21 okt 2025 okt 2025

Sample zoeken met mbot

2025-11-26T14:36:48+01:00

Lesmateriaal: Sample zoeken

Programmeer een robot en laat hem een mars sample zoeken

We sloegen de handen in elkaar met onze partner Digitale Wolven om dit lesmateriaal te ontwikkelen. Ontdek het lespakket mét stappenplan op hun website.

✔️ Niveau: basis- en secundair onderwijs

✔️ Vakken/eindtermen:

Basisonderwijs
Wetenschappen en Techniek (Techniek), ICT, Sociale vaardigheden (samenwerking)

Secundair onderwijs
STEM, informaticawetenschappen, sociaal-relationele competenties

✔️ Partners: ESERO Belgium, Digitale Wolven

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

Nog niet beschikbaar

Sample zoeken met mbot2025-11-26T14:36:48+01:00
21 okt 2025 okt 2025

Rijden met kleuren – mbot

2025-11-26T14:36:58+01:00

Lesmateriaal: Rijden met kleuren

Programmeer een robot zodat hij kleuren als commando’s herkent.

We sloegen de handen in elkaar met onze partner Digitale Wolven om dit lesmateriaal te ontwikkelen. Ontdek het lespakket mét stappenplan op hun website.

✔️ Niveau: basis- en secundair onderwijs

✔️ Vakken/eindtermen:

Basisonderwijs
Wetenschappen en Techniek (Techniek), ICT, Sociale vaardigheden (samenwerking)

Secundair onderwijs
STEM, informaticawetenschappen, sociaal-relationele competenties

✔️ Partners: ESERO Belgium, Digitale Wolven

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

Nog niet beschikbaar

Rijden met kleuren – mbot2025-11-26T14:36:58+01:00
21 okt 2025 okt 2025

Kleuren herkennen met mbot

2025-11-26T14:37:04+01:00

Lesmateriaal: Kleuren herkennen

Programmeer een robot en leer hem kleuren herkennen

We sloegen de handen in elkaar met onze partner Digitale Wolven om dit lesmateriaal te ontwikkelen. Ontdek het lespakket mét stappenplan op hun website.

✔️ Niveau: basis- en secundair onderwijs

✔️ Vakken/eindtermen:

Basisonderwijs
Wetenschappen en Techniek (Techniek), ICT, Sociale vaardigheden (samenwerking)

Secundair onderwijs
STEM, informaticawetenschappen, sociaal-relationele competenties

✔️ Partners: ESERO Belgium, Digitale Wolven

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

Nog niet beschikbaar

Kleuren herkennen met mbot2025-11-26T14:37:04+01:00
21 okt 2025 okt 2025

Alien volgen met mbot

2025-11-26T14:37:11+01:00

Lesmateriaal: Alien volgen

Programmeer een robot en laat hem iets volgen

We sloegen de handen in elkaar met onze partner Digitale Wolven om dit lesmateriaal te ontwikkelen. Ontdek het lespakket mét stappenplan op hun website.

✔️ Niveau: basis- en secundair onderwijs

✔️ Vakken/eindtermen:

Basisonderwijs
Wetenschappen en Techniek (Techniek), ICT, Sociale vaardigheden (samenwerking)

Secundair onderwijs
STEM, informaticawetenschappen, sociaal-relationele competenties

✔️ Partners: ESERO Belgium, Digitale Wolven

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

Nog niet beschikbaar

Alien volgen met mbot2025-11-26T14:37:11+01:00
23 sep 2025 sep 2025

Astronautenlogboek

2025-11-26T14:37:27+01:00

Lesmateriaal: Astronautenlogboek

Volg je ruimteavonturen, controleer je voortgang en denk na over je reis in je Mission X Journal.

Laat je leerlingen hun Mission X-activiteiten bijhouden in hun eigen persoonlijke logboek. Het bevat secties voor wekelijkse reflecties, waar leerlingen hun voortgang kunnen bijhouden, hun ervaringen kunnen beoordelen en hun verbeteringen kunnen noteren. Dit helpt hen hun groei te volgen en gemotiveerd te blijven tijdens hun missie. Het dagboek bevat fascinerende feiten over de ruimte, zodat jonge leerlingen de realiteit van ruimtereizen en het leven van astronauten beter begrijpen.

✔️ Niveau: basisonderwijs

✔️ Vakken/eindtermen: organisatie, zelfreflectie, communicatie, zelfevaluatie

✔️ Partners: ESERO Belgium, ESA Education

Snelle feiten 📖

Onderwerp:

  • Oefen zelfreflectie en zelfevaluatie door ervaringen te documenteren en persoonlijke vooruitgang bij te houden.
  • Verbeter je schriftelijke communicatievaardigheden door regelmatig in je dagboek te schrijven.
  • Verbeter je organisatorische vaardigheden door activiteiten, voortgang en verbeteringen systematisch bij te houden

Lestijd: 15-30 min
Benodigde materialen:

  • Printer
  • Potlood

Astronautenlogboek2025-11-26T14:37:27+01:00
17 sep 2025 sep 2025

Oplossingen voor de klimaatproblematiek

2025-11-26T14:58:08+01:00

Lesmateriaal: Oplossingen voor de klimaatproblematiek

Er wordt veel gezegd en geschreven over klimaatverandering. Iedereen lijkt een mening te hebben over ‘of’ en ‘hoe’ we klimaatverandering aanpakken. De meningen verschillen vaak tussen politieke partijen, culturele gemeenschappen en leeftijdsgroepen. Bovendien wordt er veel nonsens over geschreven en gezegd. Het is nochtans belangrijk dat we allemaal weten hoe het klimaat ervoor staat, en wat we kunnen doen om klimaatverandering tegen te houden. Het is belangrijk dat leerlingen bij het behalen van hun diploma secundair onderwijs weten welke uitdagingen ze tijdens hun privé- en werkleven moeten aangaan om een van de grootste problemen in de geschiedenis van de mensheid op te lossen.

Dit lespakket behandelt de oplossingen voor de klimaatproblematiek. Het bespreekt de uitdagingen, moeilijkheden en extra voordelen die de oplossingen met zich meebrengen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen ‘klimaatoplossingen door afname van de broeikasgasuitstoot’ en ‘klimaatoplossingen door het herstellen, ondersteunen en aanvullen van (natuurlijke) koolstofopslag’. Bovendien wordt dieper ingegaan op de hele systeemverandering die moet gebeuren om dit waar te maken, en hoe dit positief is voor de toekomst van onze maatschappij. Dit lespakket is een dynamisch lespakket dat updates krijgt wanneer nieuwe inzichten, technologieën … dit vereisen. Het kan vakoverschrijdend uitgerold worden; vooral tijdens taalvakken, godsdienst of zedenleer, en natuurwetenschapsvakken zoals biologie, chemie, fysica of aardrijkskunde.

✔️ Niveau: Secundair onderwijs

✔️ Vakken: Burgerschap, duurzaamheid, leercompetenties, Digitale competenties, Wiskunde – natuurwetenschappen – technologie – STEM, aardwetenschappen

✔️ Partners: KlimaatLINK, U-Antwerpen

Inhoud van de bundel 📖

Praktisch – overzicht

Deel 1

  • Bijlages
  • Presentaties
  • Werkbladen

Deel 2

Deel 3

  • Presentaties
  • Werkbladen
  • Bijlages

Deel 4

  • Bijlages
  • Presentaties
  • Werkbladen

Deel 5

  • Bijlages
  • Werkbladen

Invulbladen en presentaties bij uitbreiding

Downloads – Lesmateriaal 👩‍🏫

Minimumdoelen 🎯

nog niet beschikbaar

Oplossingen voor de klimaatproblematiek2025-11-26T14:58:08+01:00
Go to Top